Yann LeCun, Paris merkezli AMI Labs ile LLM odaklı yaklaşıma karşı JEPA tabanlı ‘dünya modelleri’ne yatırım yapıyor. JEPA, metin dışı veri (video, sensör, ses)yle gerçek dünya davranışını soyutlayıp öngörmeyi amaçlıyor.
Yann LeCun, Meta’dan ayrıldıktan sonra kurduğu Advanced Machine Intelligence (AMI) Labs ile yapay zekâ gündemini yeniden şekillendirmeyi hedefliyor. LeCun, son yıllarda teknoloji dünyasının LLM (büyük dil modelleri) saplantısına karşın, daha sağlam ve dünyayı anlama yeteneği olan sistemlerin—yani “dünya modelleri”nin—gelecek olduğunu savunuyor. Şirket Paris merkezli olacak, küresel ofisleri planlanıyor ve LeCun şirketin yönetim kurulu başkanı, Alex LeBrun ise CEO olarak öne çıkıyor.
JEPA: Dünya modellerinin çekirdeği
LeCun’un odaklandığı teknik yaklaşım JEPA (joint embedding predictive architecture). JEPA jeneratif çıktılar üretmekten ziyade, videolar ve sensör verileri gibi çokmodlu girdileri soyut bir temsil alanına yerleştirip o alanda kestirim yapan bir mimari. Böylece ayrıntıların her birini tahmin etmeye çalışmak yerine, öngörülebilir olan temel dinamikleri modelleyerek planlama ve akıl yürütme için bir temel sağlanıyor. LeCun, bu tür yaklaşımların şu anki LLM tabanlı çözümlerden farklı ve uzun vadede daha faydalı olacağını vurguluyor.
Daha basit ifade etmek gerekirse, JEPA gerçek dünyadaki fiziksel ilişkileri ve davranış kalıplarını “özetleyen” iç temsiller öğreniyor; bu temsiller üzerinde yapılan öngörüler, bir ajanın aldığı eylemlerin sonuçlarını tahmin etmesine yardımcı oluyor. Bu, özellikle hareket, etkileşim ve sensör verilerinin yoğun olduğu uygulamalarda önemli avantajlar sunuyor.
Uygulama alanları arasında binlerce sensörle işleyen endüstriyel tesislerin bütünsel modellenmesi, akıllı gözlükler gibi çevreyi izleyip kullanıcısına anlık destek veren araçlar ve nihayetinde güvenilir ajanik (eylem alan) sistemler—örneğin ev robotları ve otonom sürüşün daha üst seviyeleri—yer alıyor. LeCun, bugünkü büyük gösteri robotlarının çoğunun önceden planlanmış hareketleri taklit ettiğini ve genel kullanışlılığa ulaşmak için gerçek dünya hakkında sağlam iç bilgiye sahip “dünya modelleri” gerektiğini belirtiyor.
AMI Labs’in stratejik duruşunda açık kaynak ve çeşitlilik vurgusu öne çıkıyor: LeCun, endüstrinin bazı bölümlerinin kapalılaşmasının bir hata olduğunu düşünüyor ve açık platformların Avrupa’da, Asya’da ve başka bölgelerdeki girişimler için avantaj sağlayacağını söylüyor. Yatırımcıların da açık‑kaynak yaklaşımını olumlu karşıladığı, küçük girişimlerin ticarî olarak kapalı modelleri benimsemesinin risk taşıdığı aktarılıyor. LeCun, akademinin yeni fikirler ve JEPA benzeri yaklaşımlar geliştirmede kilit rol oynayacağını, LLM ölçeklendirmesinin artık daha çok teknoloji geliştirme alanına dönüştüğünü ve akademinin bunun yerine uzun vadeli, kavramsal atılımlar üzerinde çalışması gerektiğini ifade ediyor.
LeCun şirket için Şubat civarında daha fazla ayrıntı vermeyi planladığını, AMI Labs’in halihazırda OpenAI, DeepMind ve xAI gibi yerlerden transferlerle kadro oluşturduğunu; Saining Xie gibi isimlerin olası katılımının konuşulduğunu söylüyor. Ayrıca Meta’nın FAIR laboratuvarı geçmişi, AMI’nin Meta ile doğrudan rekabet etmeyeceği; hatta Meta’nın potansiyel bir müşteri olabileceği ihtimalinden söz ediliyor. LeCun, insan düzeyinde genel zekâya giden yolun hâlâ büyük kavramsal sıçramalar gerektirdiğini vurguluyor ve JEPA gibi dünya modeli yaklaşımlarının bu sürecin merkezinde yer alacağını belirtiyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.technologyreview.com/2026/01/22/1131661/yann-lecuns-new-venture-ami-labs
- www.technologyreview.com/2025/01/31/1110740/how-deepseek-ripped-up-the-ai-playbook-and-why-everyones-going-to-follow-it
- www.technologyreview.com/2026/01/12/1129982/hyperscale-ai-data-centers-energy-usage-2026-breakthrough-technology
Bir Cevap Bırakın