AAA’nın geliştirdiği AI Arbitrator, belgelerle çözülebilen inşaat uyuşmazlıklarını hızlandırmayı vaat ediyor. Arbitraj sürecinde insan denetimi sürüyor; sistem önce tarafların iddialarını toparlayıp onaylatıyor, sonra taslak bir karar üretiyor.
American Arbitration Association (AAA) yönetimi, yapay zekâ destekli bir arabuluculuk platformu olan AI Arbitrator’ı sınırlı kapsamda kullanıma sundu. Sistem şu aşamada sadece yazılı belgelerle çözülebilecek, özellikle inşaat sektörü kaynaklı ihtilafları hedefliyor; tarafların anlaşmasıyla dava platforma aktarılıyor ve süreç çevrimiçi yürütülüyor.
Arbitrajda yapay zeka nasıl çalışıyor?
AI Arbitrator, birden fazla ajandan oluşan bir mimariyle çalışıyor: ön uçta belgeleri ve iddiaları parçalayan, ortada hukuki çerçevede akıl yürüten ve sonunda taslak bir ödül (award) hazırlayan bileşenler var. Taraflar ilk aşamada sistemin “anladığı” iddiaları ve delilleri onaylıyor; bu onay süreci, insanların “duyulduğunu” hissetmesini sağlayarak usule ilişkin güveni artırmayı amaçlıyor. Ödül metnini nihai hale getiren ise her zaman atanan insan bir hakim/arabulucu oluyor — yapay zekâ karar verici değil, destekleyici bir araç konumunda tutuluyor.
Geliştirme 2023’te hızlandı; AAA mühendisleri ile dış ortakların (AAA, geliştirme sürecinde QuantumBlack gibi ekiplerle çalıştığını açıkladı) iş birliğiyle ürün ortaya çıktı. AAA, sistemi dar ve yönetilebilir bir alana (inşaat, belge odaklı uyuşmazlıklar) sıkıştırarak hataların ve “halüsinasyon” riskinin önüne geçmeyi hedefliyor. Kurum, ayrıca şeffaflık ve denetlenebilirlik vurgusu yapıyor: bir beyaz kitap yayınlandı ve akademik incelemeye açıldı; AAA sonuçların insan kıyasına yakın olduğunu belirtiyor.
Uzun vadede AAA, bu tür çözümlerin daha geniş alanlara yayılabileceğini düşünüyor; fakat suç davaları ve kamuyu ilgilendiren yargı süreçleri için yapay zekânın uygun bir mecra olmadığı görüşünde. Platformun yaygınlaşması, sözleşme taraflarının ve düzenleyicilerin onayına bağlı; bugün için her iki tarafın rızası şart. Ayrıca AAA, tüketici sözleşmelerinde kullanılmadan önce işletmelerin AAA’nın due-process protokollerinden geçmesini şart koşuyor.
Sonuç olarak AI Arbitrator, hız ve erişilebilirlik vaat ediyor; ancak deneysel doğası, sınırları ve denetlenebilirlik talepleri nedeniyle dikkatle uygulanıyor. AAA, ilk vakaların nasıl sonuçlandığını izleyip sistemi aşama aşama genişletmeyi planlıyor — bu da yapay zekâyla desteklenen adalet tartışmasını yeniden alevlendirecek.
Bir Cevap Bırakın