César de la Fuente ve ekibi, yapay zekâyı kullanarak doğanın kodlarında gizlenmiş antibiyotik peptidlerini arıyor. Amaç, dirençli bakterilere karşı işe yarayabilecek yeni antibiyotik adaylarını daha hızlı bulmak.
César de la Fuente, Pennsylvania Üniversitesi’nde yönettiği Machine Biology Group ile yapay zekâyı, genomlarda saklı kalmış ve antibakteriyel özellik taşıyabilecek peptidleri (kısa protein benzeri moleküller) keşfetmek için kullanıyor. Ekip, doğanın çok çeşitli kaynaklarını—arkea mikroorganizmalarından, yılan ve böcek zevklerinden ve hatta “moleküler de-extinction” adı verdikleri projede soyu tükenmiş hayvanların yayımlanmış genetik verilerine kadar—taramayı genişletti. Bu çalışmalar sayesinde bir milyondan fazla genetik tariften oluşan devasa bir kütüphane oluştu.
AI ve antibiyotik arayışı
Peptidler, bağışıklık sisteminin doğal savunusu içinde sıkça yer alır ve genellikle mikrob hücre zarı, genetik materyal ya da hücresel süreçlere aynı anda zarar verebilen çok modlu mekanizmalara sahiptir. Bu yüzden bir tek hedefe odaklanan klasik antibiyotiklerden farklı olarak, peptid tabanlı yaklaşımlar direnç gelişimini zorlaştırabilir. De la Fuente ve işbirlikçileri, ağ tabanlı jeneratif modellerle yeni peptidler tasarlayıp değerlendirdi; ortaya çıkan iki bileşik, laboratuvar çalışmalarında ve dirençli bir Acinetobacter baumannii enfeksiyonunun görüldüğü fare modellerinde etkili ve güvenli bulundu.
De la Fuente şimdi keşifleri klinik teste taşımayı hedefliyor. Takımı, bir patojeni analiz edip onun zayıf noktalarını tespit ederek en uygun peptidleri eşleştirmeyi ve laboratuvar sonuçlarını öngörmeyi amaçlayan ApexOracle adlı çokmodlu bir model geliştiriyor. Model henüz erken aşamada; ancak araştırmacıya göre, kusursuz olmasa bile sonraki nesil yapay zekâ araçlarının yönünü belirleyebilir ve laboratuvarda geçirilen süreyi kısaltabilir.
Uzmanlar çalışmanın yarattığı potansiyele dikkat çekiyor, fakat araştırmanın insanlara uygulanabilir ilaçlara dönüşmesi için dozaj, iletim, güvenlik ve maliyet gibi pek çok engel hâlâ aşılmalı. James Collins ve diğerleri, yapay zekânın ilaç keşfi süreçlerine hız kazandırdığını ve yeni yaklaşımların gerekliliğini vurgularken, de la Fuente da doğadan ve tarihsel genomlardan alınan fikirlerle antibiyotik krizine karşı yeni çözümler üretilmesinin mümkün olduğunu söylüyor.
Bir Cevap Bırakın