Avustralya’da verimerkezi patlamasının bedeli

Avustralya, temiz enerji potansiyeli, doğal gaz rezervleri ve geniş arazileri sayesinde verimerkezi yatırımları için dünyanın önde gelen merkezlerinden biri hâline geliyor. Ülkede hâlihazırda 162 verimerkezi bulunuyor; 90 yeni tesis için de planlama yapılıyor. Yatırımların toplam değerinin 155 milyar Avustralya dolarını aşması beklenirken, Batı Sydney’de dünyanın en büyük tesislerinden birinin kurulması gündemde.

Yapay zekânın ChatGPT’nin piyasaya çıkışından sonra hızla yaygınlaşması, bu tesislere yönelik talebi daha da artırdı. Verimerkezlerinin kullanıcıya yakın konumlandırılması, verilerin daha hızlı işlenmesini sağlıyor. Uzmanlara göre ülke içinde güçlü bir altyapı kurulması, Avustralya’nın kendi yapay zekâ şirketlerini geliştirmesini kolaylaştırabilir; ancak bunun gerçekleşmemesi durumunda ülke yalnızca başka ülkelerde üretilen araçları kullanan bir pazara dönüşebilir.

Verimerkezi yatırımları enerji ve su baskısını artırıyor

Enerji ve çevre uzmanları ise büyümenin ciddi kaynak maliyetleri yaratacağı uyarısında bulunuyor. Australian Energy Market Operator, verimerkezlerinin enerji talebinin 2030’a kadar ülke genelinde üç katına çıkabileceğini öngörüyor. Yeni yenilenebilir enerji ve depolama yatırımları yapılmazsa, New South Wales’te elektrik fiyatlarının 2035’e kadar yüzde 26 artabileceği belirtiliyor. Kesintisiz enerji ihtiyacı nedeniyle doğal gaz ve kömür santrallerine yeniden yönelme riski de tartışılıyor.

Sunucuları soğutmak için bazı tesisler günde 40 milyon litreye kadar su tüketebiliyor. Kuraklık riski taşıyan Avustralya’da bu durum, özellikle Sydney’nin içme suyu kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor. Sydney Water, verimerkezlerinin 2035’te kentin içme suyunun dörtte birine kadarını kullanabileceğini hesaplıyor. Başbakan Anthony Albanese, 2027’de yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemeyle büyük tesislere enerji arzını güvence altına alma, su tüketimini sınırlama ve gerekli ek altyapının maliyetini üstlenme yükümlülüğü getirmeyi planlıyor.

Sydney’nin Lane Cove bölgesinde yaşayanlar ise gürültü, çevresel etkiler ve yeterince bilgilendirilmemekten şikâyetçi. Planlanan dört tesisten birinin en yakın eve yalnızca 16 metre, bir ilkokula ise 160 metre mesafede olması tepki çekiyor. Yerel işletmeler, tesislerin kurulması hâlinde bölgedeki şirketlerin yarısının taşınmak zorunda kalacağını ve yüzlerce işin kaybedilebileceğini savunuyor. Hükümet yatırımların yeni sektörler ve nitelikli işler yaratacağını belirtse de, verimerkezlerinin topluma sağlayacağı somut katkıların ne olacağı konusundaki belirsizlik sürüyor.